Trung Đông từ lâu được ví như “trái tim năng lượng của thế giới”. Chỉ riêng khu vực Vịnh Ba Tư đã nắm giữ hơn một nửa trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh của toàn cầu. Những quốc gia như Saudi Arabia, Iran, Iraq, Kuwait hay United Arab Emirates đóng vai trò chủ chốt trong việc định hình nguồn cung năng lượng thế giới.
Mỗi khi căng thẳng địa chính trị gia tăng tại khu vực này – từ xung đột quân sự, các lệnh trừng phạt cho tới rủi ro vận tải dầu qua Vịnh Ba Tư – thị trường năng lượng toàn cầu gần như lập tức phản ứng.
Giá dầu tăng không chỉ ảnh hưởng đến ngành năng lượng. Nó tạo ra một hiệu ứng domino lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là nông nghiệp và lương thực.
Khi dầu mỏ tăng giá, nông nghiệp cũng “nóng” theo
Nhiều người thường nghĩ rằng giá dầu chỉ ảnh hưởng đến xăng xe hoặc vận tải, nhưng thực tế ngành nông nghiệp phụ thuộc rất sâu vào năng lượng.
Có ba mắt xích quan trọng:
1. Sản xuất phân bón phụ thuộc năng lượng
Các loại phân bón phổ biến như:
- Urea
- DAP
- Kali
đều cần khí tự nhiên hoặc dầu mỏ làm nguyên liệu đầu vào. Khi giá năng lượng tăng, chi phí sản xuất phân bón cũng tăng theo.
Trong nhiều giai đoạn căng thẳng địa chính trị, giá phân bón thế giới đã tăng từ 20–60% chỉ trong vài tháng.
2. Chi phí vận chuyển nông sản tăng
Từ vận chuyển phân bón, vận hành máy nông nghiệp, cho tới logistics xuất khẩu – tất cả đều phụ thuộc nhiên liệu.
Khi dầu tăng giá:
- Chi phí vận chuyển lúa gạo tăng
- Giá container và vận tải biển tăng
- Giá thành sản xuất lương thực tăng
3. Chuỗi cung ứng bị gián đoạn
Nếu tuyến vận tải qua Trung Đông hay kênh đào Suez Canal gặp rủi ro, hàng hóa phải đi vòng qua châu Phi, kéo dài thời gian và chi phí.
Nghịch lý của thị trường lúa gạo: nông dân chịu áp lực
Trong khi chi phí đầu vào tăng mạnh, một nghịch lý lại đang diễn ra ở nhiều vùng trồng lúa.
Giá lúa tại ruộng có xu hướng giảm hoặc không tăng tương xứng.
Điều này tạo ra áp lực lớn cho nông dân.
Vì sao có nghịch lý này?
1. Cung gạo toàn cầu vẫn khá dồi dào
Những nước xuất khẩu lớn như:
- India
- Thailand
- Vietnam
vẫn duy trì sản lượng ổn định.
Nguồn cung lớn khiến giá lúa khó tăng mạnh dù chi phí sản xuất tăng.
2. Thị trường gạo phụ thuộc chính sách
Một số quốc gia có thể:
- hạn chế xuất khẩu
- điều chỉnh thuế
- kiểm soát giá
Những yếu tố này khiến giá gạo quốc tế biến động nhưng không ổn định.
3. Chuỗi giá trị chưa phân bổ lợi nhuận hợp lý
Trong nhiều trường hợp:
- chi phí tăng → nông dân chịu trước
- giá bán tăng → thị trường phản ứng chậm
Do đó, người trồng lúa thường là mắt xích chịu nhiều rủi ro nhất.
Trong khi chi phí đầu vào tăng mạnh, một nghịch lý lại đang diễn ra ở nhiều vùng trồng lúa.
Giá lúa tại ruộng có xu hướng giảm hoặc không tăng tương xứng.
Điều này tạo ra áp lực lớn cho nông dân.
Khi giá gạo trên thị trường bắt đầu biến động
Thị trường gạo hiện nay đang ở trạng thái khá nhạy cảm.
Ba yếu tố chính đang tác động:
- Năng lượng toàn cầu biến động
- Chi phí phân bón và vật tư nông nghiệp tăng
- Tình hình địa chính trị tại Trung Đông
Những yếu tố này có thể khiến giá gạo trong tương lai:
- tăng do chi phí sản xuất cao
- hoặc biến động thất thường nếu nguồn cung thay đổi
Vì vậy, thị trường lương thực đang bước vào một giai đoạn cần nhiều sự ổn định hơn bao giờ hết.
Giữ giá trong bối cảnh chi phí tăng – một lựa chọn không dễ dàng
Giữa bối cảnh chi phí đầu vào liên tục tăng – từ phân bón, vận chuyển đến bao bì – nhiều doanh nghiệp lương thực buộc phải điều chỉnh giá bán.
Tuy nhiên, có những đơn vị lựa chọn cách đi khác.
Thương hiệu gạo Thuần Nguyên hiện vẫn duy trì mức giá ổn định cho các dòng sản phẩm của mình. Quyết định này không chỉ nhằm giữ sự ổn định cho thị trường mà còn là cách chia sẻ áp lực chi tiêu với người tiêu dùng trong giai đoạn nhiều biến động.
Trong một thị trường lương thực đầy biến động, đôi khi sự ổn định cũng là một giá trị đáng quý.
